Gebr. - Ted Van Lieshout
Korte inhoud
Luuks broer Maus is een half jaar geleden gestorven. Hij zou nu 15 geworden zijn en om die verjaardag te vieren en afscheid te nemen van Maus wil zijn moeder al zijn spulletjes verbranden. Luuk heeft het hier moeilijk mee en wil minstens Maus’ dagboek uit de vlammen redden. Aanvankelijk leest hij het niet, maar schrijft hij enkel op de lege bladzijden achter in het dagboek om het zo ook zijn dagboek te maken. Maar als zijn mama opwerpt dat ze nog altijd Luuks bladzijden er kan uitscheuren om de rest te verbranden, besluit hij toch Maus’ deel te lezen en tussen Maus’ regels te lezen. Zo leert Luuk een Maus kennen die hij nooit gekend heeft toen hij nog leefde.
Appreciatie
Het verhaal speelt zich af in Nederland in de jaren ’70. Dit zorgt voor vervreemding. Luuk spreekt zijn moeder bijvoorbeeld aan met ‘u’, er wordt aan tafel gerookt door de ouders, zigeuners worden als kinderdieven afgeschilderd en een homo getuigt anoniem over zijn geaardheid op televisie. Ik denk dat deze zaken niet meer voor (alle) jongeren van vandaag herkenbaar zijn en in die zin is het boek gedateerd, al verscheen het pas in 1996. De eerste bladzijden had ik ook het gevoel dat de auteur te hard zijn best deed om zijn schrijfstijl aan jongeren aan te passen, wat storend is. Maar dit gevoel verdween naarmate het verhaal vorderde. Het hoofdthema van het boek is homoseksualiteit en alleen al om die reden kan het boek jongeren aanspreken.
Het verhaal heeft een mooie structuur door het stille gesprek tussen Maus zijn dagboekfragmenten en Luuks reacties hierop. Er wordt mooie beeldspraak gebruikt in het boek. Zo wordt het samenzijn, uit elkaar drijven en opnieuw maar anders samenkomen van de broers (de broertjes die we waren en de broertjes die we zijn), passend vergeleken met het uit elkaar drijven van de continenten. Maus heeft namelijk een passie voor aardrijkskunde. Het verhaal speelt zich ook niet toevallig af tegen de achtergrond van carnaval. Op een bepaald moment doet Luuk Maus zijn kleren aan en uiteindelijk gaat hij verkleed als zichzelf naar het carnaval.
De mama in het boek is een pittige dame, zo kondigt ze aan ‘Ik steek alles maar dan ook alles in de fik en ga er op een stoeltje naar zitten kijken’, verkleed ze zich hoerig met het carnaval en zegt ze over Luuk’s geaardheid ‘Of het nu een vriendje of een vriendinnetje is, het blijft een slet die niet goed genoeg is voor mijn zoon.’ Als Maus pas gestorven is, lijkt ze ook met Luuk de competitie van ‘het grootste verdriet’ aan te gaan.
Het is een droevig verhaal omdat de twee broers toen Maus nog leefden nooit echt van elkaar geweten hebben dat ze allebei homoseksueel waren. En omdat blijkt dat Maus een ziekte had waar hij niet aan hoefde te sterven als de dokters de juiste diagnose hadden gesteld.